It looks like your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript và try again.

Bạn đang xem: Ba bài thơ thu của nguyễn khuyến


*

*

It looks lượt thích your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript & try again.

Xưa nay, về ba bài thơ viết về mùa thu của Nguyễn Khuyến phần nhiều được những nhà thơ, đơn vị văn, các nhà phân tích văn học, nghiên cứu và phân tích văn hóa đánh giá và nhận định rằng: Đó là những bức ảnh thơ bất hủ, đặc tả cảnh mùa thu làng quê Đồng bằng Bắc Bộ, nhưng vẫn còn đấy nhiều ý nghĩa, ý tứ, chiếc hay, nét đẹp tiềm ẩn, khiến người đời sau không ngừng xong mực bình luận, phân tích, phân tích và ca ngợi. Trong bài viết này, chúng tôi xin bao gồm thêm một vài suy nghĩ, đóng góp thêm phần thêm sáng sủa tỏ.

          Đọc tía bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, người đọc thường nhìn thấy ngay được ở đó có cha tầng không khí được miêu tả: Tầng trên cao là bầu trời thu (bài “Thu vịnh", tức “Vịnh mùa thu"); Tầng trên mặt đất, phương diện ao (bài “Thu ẩm", tức “Uống rượu mùa thu"); cùng Tầng ở dưới nước/ mặt đáy ao (bài “Thu điếu", tức “Câu cá mùa thu").

                                                        bài xích “Thu vịnh"

                                           Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

                                           đề nghị trúc lơ phơ gió hắt hiu.

                                           Nước biếc trông như tầng khói phủ,

                                           song thưa để mặc bóng trăng vào.

                                           Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

                                           Một giờ trên không ngỗng nước nào.

                                           Nhân hứng cũng vừa toan chứa bút,

                                           nghĩ về ra lại thẹn với ông Đào.

          Ở bốn thế ngồi hoặc tựa gối, qua song cửa, đơn vị thơ ngước nhìn khung trời thu cao vời vợi, xanh ngắt mấy tầng mà cảm xúc thơ. Và, rồi từ trên cao xanh ấy, cứ rẻ dần, cảnh vật ngày thu hiện lên mỗi khi một gần: Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao - cần trúc lổng chổng gió hắt hiu - Nước biếc trông như tầng khói phủ - tuy nhiên thưa nhằm mặc bóng trăng vào - và, qua song cửa thấy mấy chùm hoa trước giậu. Duy chỉ có một âm nhạc trong ko trung mung lung vang vọng: “Một giờ đồng hồ trên không ngỗng nước nào"

          đa số người cho rằng, chính là tiếng đồng vọng không khẳng định trong không gian; không ít người lại cho rằng đó là âm hưởng trong tâm địa tưởng người sáng tác (xin đối chiếu ở cuối bài xích viết).

          Ở bài xích thơ này, để bộc lộ không gian mùa thu cao lồng lộng, với nền cảnh khung trời xanh ngắt, tác giả đã tinh xảo sử dụng lợi thế của âm vần giờ đồng hồ Việt. Âm hưởng chủ yếu của bài thơ là vần Ao - một âm vực mở: mấy tầng Cao, láng trăng Vào, ngỗng nước Nào, với ông Đào.

              bài bác “Thu ẩm"

  Năm gian đơn vị cỏ phải chăng le te,

  Ngõ trúc tối sâu đóm lập loè.

  lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,

  Làn ao nhấp nhánh bóng trăng loe.

Xem thêm: Số Tiền Rút Tối Đa Atm Vietinbank, Vietinbank Rút Tối Đa Bao Nhiêu Tiền

  da trời ai nhuộm cơ mà xanh ngắt,

  đôi mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.

  Rượu tiếng là hay, hay chẳng mấy,

  Độ năm tía chén đang say nhè.

          giờ đồng hồ thì không khí mùa thu cứ như dần xuống thấp: từ năm gian nhà cỏ xuống ngõ trúc đêm sâu, để rồi xuống tiếp nữa, xung quanh nước/ khía cạnh ao, với bóng trăng loe phủ lánh. Trong loại say của thi nhân, theo hướng nhìn ngang lại như tốt dần, Nguyễn Khuyến thấy dòng ảo tự (trong) loại thực, phải nhà tranh hóa ra nhà cỏ, bởi trên mặt đất liệu có còn gì khác thấp hơn cỏ, và tiếp đến thấp không chỉ có thế là mặt nước/ phương diện ao! Theo lăng kính tầm nhìn ấy thì ngõ trúc cũng thẳm sâu trong màn tối sâu. Tác giả đã lựa chọn âm hưởng chủ đạo của bài thơ là âm vần Oe, giờ Việt thường được sử dụng âm vần này nhằm biểu có một thiết diện (bề mặt): đóm lập Lòe, bóng trăng Loe, mắt đỏ Hoe.

          Như vậy, không gian mùa thu ở bài bác thơ này như nắm được thu lại, dồn nén xuống khía cạnh đất, mặt nước, để ở đầu cuối in hình xuống lòng nước ao trong bài bác “Thu điếu".

           bài xích “Thu điếu"

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một loại thuyền câu bé xíu tẻo teo.

Sóng biếc theo làn tương đối gợn tí,

Lá tiến thưởng trước gió sẽ gửi vèo.

Tầng mây lửng lơ trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh teo khách vắng teo.

Tựa gối buông cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động bên dưới chân bèo.

Ở bài xích thơ này, người sáng tác nhìn xuống ao để cảm giác miêu tả, đề xuất mới thấy: nước vào veo, sóng nước gợn tí, chiếc lá rubi theo gió sẽ đưa vèo xuống ao; với thấy không gian mùa thu với tầng mây lửng lơ trên bầu trời xanh ngắt, với ngõ trúc thực in hình lòng nước, khi gặp gỡ xao cồn sóng nước mà lại khúc xạ thành ngõ trúc quanh co. Nói không giống đi, tác giả diễn tả không gian ảo của trời đất, cảnh vật mùa thu dưới ao thu. Ở đó độ cao không còn, là âm, hay call là độ sâu.

Như vậy, Nguyễn Khuyến đã diễn tả không gian ngày thu từ dương vô cùng (bầu trời cao xanh ngắt) mang lại âm cực kì (bầu trời thăm thẳm in đáy nước ao thu), nên mọi cảnh thứ cứ tốt dần, tưởng như chìm xuống đến độ sâu bất tận. Trong bài xích này Nguyễn Khuyến sẽ khéo vận dụng ý nghĩa sâu sắc của âm vần giờ Việt, với vần Eo là âm hưởng chủ đạo: nước vào Veo, nhỏ nhắn Tẻo teo, sẽ chuyển Vèo, khách vắng Teo, bên dưới chân Bèo. Đó là hồ hết từ lấy trong thành ngữ “tí tẹo tèo teo", cần sử dụng biểu chỉ một vật thể bé dại bé, hoặc hồ hết vật thể nhỏ bé đã trong xu hướng nhỏ bé dần, tưởng chừng như sắp trở thành mất: “Một loại thuyền câu bé tẻo teo"

Chiếc thuyền câu đã bé nhỏ tẻo teo như vậy, thì tín đồ ngồi trên thuyền ấy còn phải nhỏ xíu đến mức nuốm nào!; vả lại, chẳng ai đi câu cá trong cảnh ao thu giá lẽo, nước trong veo! do vậy bao gồm lẽ, cuộc câu cá này là tác giả tưởng tượng ra; với nếu nó tất cả thật thì cũng không nhằm mục đích mục đích là câu (được) cá.

Rốt cuộc, “Thu điếu" chỉ cốt ý nói về chuyện câu cá. Chuyện này ám ảnh Nguyễn Khuyến buổi từ bỏ quan mang đến suốt đời.

 

Lại xin nói tới ông Đào ở bài “Thu vịnh". Ông Đào Tiềm sống thời đơn vị Tấn bên Trung Quốc, là 1 trong những ông quan liêu sống thanh bạch dẫu vậy tính tình phóng khoáng, tuyệt uống rượu, thưởng hoa và làm cho thơ văn, nên bầy người xấu tị tị, nịnh bợ lên vua rằng ông giỏi chểnh mảng câu hỏi công, vua nghe theo. Từ quan tiền về làm việc ẩn, ngày ngày ông chăm chút mấy khóm cúc, hòng gạt bỏ thời cuộc, cơ mà không thể, nên bao gồm viết truyện “Đào Nguyên ký" (tức bài xích “Ký nguồn đào"). Bài xích ký kể rằng: gồm một fan câu cá bên trên sông. Sông chảy chuyển thuyền câu của ông ta trôi đi. Theo cái trôi, sông mỗi lúc hẹp dần dần lại rồi thành suối, cho đến khi thuyền không trôi được nữa, mắc lại ngơi nghỉ khe núi. Tín đồ câu cá tránh thuyền và đi vào hang núi, càng vào sâu, hang càng thon lại. Ông lách fan qua, thì bỗng thấy trước mặt  chói loà, một nhân loại mở ra: cây trái sum xuê, muông tươi vui vầy; bạn đi cày, người đi cấy, người dệt vải vóc se tơ; trai gái vẻ mặt hớn hở. Bao gồm ông lão râu tóc bạc tình phơ ra đón, tự nói là ông phụ thân họ lánh nạn nhà Tần chạy vào đây, từ đấy xây hình thành một quốc gia cực thịnh, mọi tín đồ sung sướng, hòa đồng, hoan lạc. Ông lão hỏi chuyện bên ngoài, người câu cá kể mang đến biết: hiện thời đã là đơn vị Tấn, đương sự rối ren, xã hội loàn lạc, nhân tình li tao, bên nhà li tán… trường đoản cú đời Tần mang lại Tấn sẽ 4 đến 5 trăm năm rồi… tín đồ câu cá hỏi cũng muốn về thăm Tấn không, mọi người đều nhấp lên xuống đầu, bởi không muốn dời một buôn bản hội tốt đẹp mang đến một xã hội xấu xa như vậy. Nghe vậy fan câu cá giật mình bừng tỉnh. Té ra ông ta vẫn ngồi bên trên thuyền câu, giữa loại sông nước chảy, vừa sang một giấc mộng.

            Đọc truyện trên, Nguyễn Khuyến đã biểu lộ cảm suy nghĩ trong bài thơ “Độc Đào Nguyên ký kết hữu cảnh", tức “Cảm xúc khi phát âm Đào Nguyên ký". Bài xích thơ như sau:

                                           mối cung cấp Đào suối không còn lại non khơi,

                                           cửa tới cung tiên sẽ mở rồi,

                                           vùng ấy, bận nhìn bên cạnh toán,

                                           Năm trăm xuân hạ mất tích hơi.

                                           Trầm ngâm say lả mặt đèn tỏ,

                                           Bảng lảng trở lại bóng hạc côi.

                                           Đáng giận, Đường - Ngu người chẳng thấy,

                                           Lại qua chỉ thấy Tấn - Tần thôi.

                                                                             (Nguyễn Văn Huyền dịch)

          Đường - dở hơi thuộc đời vua Nghiêu, vua Thuấn, tương truyền cũng thịnh trị, thái bình, hòa mục như ở vùng Đào Nguyên, là 1 trong quốc gia, buôn bản hội không có thật. Qua đó, Nguyễn Khuyến đã biểu lộ thái độ bất bình khi đề cập tới các đời đơn vị Tần, nhà Tấn:

                                            “Khả hận Đường - đần độn nhân bất kiến

                                             Vãng lai chỉ thị Tấn - Tần gian"

                                             (Đáng giận, Đường - Ngu người chẳng thấy

                                              Lại qua chỉ thấy Tấn - Tần thôi)

          Như vậy, người câu cá vào “Đào Nguyên ký" thiệt giống tín đồ câu cá trong “Thu điếu". Nguyễn Khuyến vẫn mượn việc câu cá ngày thu để ngồi hoài cảm mẩu chuyện đẹp nhưng ảo của quá khứ. Chỉ khi có tiếng cá đớp bóng (“Cá đâu gắp động bên dưới chân bèo"), ông mới sực tỉnh, về với thực tại, cùng với nỗi sầu đau thời thế buổi Nho tàn, quốc gia bị ngoại bang phương Tây xâm lược. Ông như bóng hạc nhỏ cô 1-1 của tín đồ câu cá kia, bảng lảng quay về hiện thực của một thôn hội loàn lạc, tang thương.

          Ở bài “Thu vịnh", xưa nay chưa xuất hiện ai lý giải thoả đáng phần đa câu: “Một giờ trên ko ngỗng nước nào", “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào". Theo bọn chúng tôi, hoàn toàn có thể dựa  vào điển tích nhân thứ ông Đào Tiềm với điển tích văn học “Đào Nguyên ký" nhằm giải thích: Ông Đào Tiềm về ở ẩn, hình thức bề ngoài muốn quên đi thế sự, nhưng trong trái tim vẫn cảm hoài một buôn bản hội giỏi đẹp nhưng mộng ảo trong thừa khứ, vẫn uống rượu thưởng hoa và làm thơ, chả lẽ bản thân (Nguyễn Khuyến tự vấn) trước không khí mùa thu tuyệt rất đẹp lại bỏ qua những đề cập nhớ về loại đẹp, mong mỏi quên đi, cất cây bút không làm thơ, tuy vậy nghĩ cho tới ông Đào mà thẹn! Theo mạch liên kết những hình tượng: Ông Đào, truyện “Đào Nguyên ký", câu thơ “Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái", rất có thể suy ra nghĩa của câu “Một giờ trên không ngỗng nước nào" - là âm nhạc từ quá khứ vọng về trong thâm tâm tưởng Nguyễn Khuyến, giữa không gian mùa thu ngập tràn, ông cứ ngỡ như thể ở trên ko trung vang vọng.​