(NCTG) "Tống Biệt Hành" là bài bác thơ lừng danh và được hâm mộ nhất của rạm Tâm. Có tín đồ không rụt rè liệt nó vào một trong mười bài thơ chi phí chiến hay nhất. "Tống Biệt Hành" cũng khá được xếp trong tuyển chọn năm mươi bài xích thơ trữ tình tiêu biểu của mười cố kỷ thơ ca Việt Nam.

Bạn đang xem: Đưa người ta không đưa qua sông


*

Minh họa: Internet


Đưa người ta không chuyển qua sôngSao có tiếng sóng làm việc trong lòng?Bóng chiều ko thắm, không tiến thưởng vọt,Sao đầy hoàng hôn trong đôi mắt trong?Đưa người, ta chỉ đưa bạn ấyMột giã gia đình, một dửng dưng...

Ly khách! Ly khách! con đường nhỏ,Chí phệ chưa về bàn tay không,Thì không bao giờ nói trở lại!Ba năm bà bầu già cũng đừng mong.

Ta biết người bi đát chiều hôm trướcBây giờ mùa hè sen nở nốt,Một chị, nhị chị cũng giống như senKhuyên nốt em trai cái lệ sót (*).

Ta biết người bi lụy sáng hôm nay:Trời chưa mùa thu, tươi lắm thay,Em nhỏ ngây thơ hai con mắt biếcGói tròn thương tiếc mẫu khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, fan đi thực!Mẹ thà coi như dòng lá bay,Chị thà coi như là hạt bụi,Em thà coi như khá rượu say.

Mây thu đầu núi, gió lên trăng (**)Cơn lạnh chiều nao đổ bóng thầm.Ly khách ven trời nghe mong mỏi khóc,Tiếng đời xô động, giờ hờn căm (***). (1941)

(*) Có bạn dạng chép là "dòng lệ xót".

(**) Có phiên bản chép là "giá lên trăng".

(***) Khổ cuối bài bác thơ thường xuyên không theo luồng thông tin có sẵn đến. Theo "Văn hóa việt nam tổng hợp 1989-95" (Hà Nội, 1989), trong một bản in "Tiểu thuyết máy Bảy" (1940) có đoạn này.

*

"Tống Biệt Hành" là bài thơ danh tiếng và được ái mộ nhất của rạm Tâm. Có người không ngần ngại liệt nó vào một trong mười bài bác thơ tiền chiến hay duy nhất (1). Chục năm nay, "Tống Biệt Hành" cũng được xếp trong tuyển chọn năm mươi bài bác thơ trữ tình tiêu biểu vượt trội của mười cố gắng kỷ thơ ca việt nam (2).

Đề tài bài bác thơ là một trong những trong hằng hà sa số mọi cuộc ly biệt được đưa vào "Thơ Mới" thời 1930 - 1945. Nhưng chắc rằng trong văn học tập Việt Nam, trước với sau thâm nám Tâm, không người nào viết về chia ly đầy tính bi hùng, trữ tình và mãnh liệt cho như thế.

Đưa người, ta không gửi qua sông.

Từ bao đời nay, nhỏ sông, bến nước vẫn là địa điểm của hầu như cuộc tiễn biệt. Chẳng những vì chưng xưa kia, phương tiện giao thông chủ yếu của tín đồ dân quê là dòng thuyền. Dòng sông còn như một ranh giới, một vành đai bao che và bảo hộ mỗi vùng xã mạc. Từng người, khi qua sông, cũng là lúc tách bỏ quê hương cùng gia đình và người thân của họ. Chẳng cần là hốt nhiên khi chiếc sông, bé tàu đi vào tiềm thức mỗi người như một biểu tượng của giã biệt, xa cách. Trong thơ ca cũng vậy:

Anh Khóa ơi,Em tiễn anh xuống tận bến tàu... ("Anh Khóa", trằn Tuấn Khải)

Biệt ly,Sóng trên dòng sông,Ôi bé tàu như xé song lòng,Và mây trôi, nước trôi, tháng ngày trôi,Càng lướt trôi. ("Biệt ly", Dzoãn Mẫn)

Nhưng lần này, người sáng tác không đưa bạn mình qua sông. Vào trong thời điểm cuối của thập kỷ tía mươi, khi Nguyễn Bính viết "Những bóng fan trên sảnh ga", những cuộc đi xa đã mở đầu trên một bến xe, một sảnh ga nào đó.

Tuy cố gắng hình hình ảnh con đò, bến nước vào văn chương và cuộc đời đã thấm sâu trong người sáng tác tự bao giờ, khiến cho anh phải thốt lên:

Sao gồm tiếng sóng sống trong lòng?

Hỏi đấy, dẫu vậy chỉ để biểu lộ nỗi lòng đau khổ pha chút vị ngây ngất của anh. Giờ sóng ấy chưa đến độ như "tiếng đời xô động, giờ hờn câm" tại vị trí kết, tuy vậy đã tựa như tiếng lũ khuấy động đa số cung bậc bi phẫn giữa tín đồ đi với kẻ ở.

Xem thêm: Cách Update Driver Card Màn Hình Nvidia, Hướng Dẫn Cập Nhật Driver Card Màn Hình Nvidia

Đã hay rằng "người" ai oán đấy, còn "cảnh" ra sao? chiều tối ấy, cho dù "không thắm, không kim cương vọt", nhưng mà "đầy hoàng hôn trong đôi mắt trong", và hoàn toàn có thể rất rất đẹp đấy. Nhưng nó vẫn đượm vẻ gì man mác vô định. Tất cả điều, vào thời gian ấy, như thế nào ai còn suy nghĩ cảnh vật bên ngoài. Bọn họ mải "giã gia đình" và "dửng dưng". Đối với tác giả, chỉ còn người đi là tồn tại, anh chỉ "đưa tín đồ ấy", bên cạnh đó mọi thiết bị khác nào có nghĩa gì.

Cuối cùng thì giờ đồng hồ phút chia tay cũng bắt buộc đến. Bạn đi kiêu hùng lắm, nhiệt huyết và hăm hở lắm:

Ly khách! Ly khách! con phố nhỏ,Chí lớn chưa về bàn tay không,Thì không bao giờ nói trở lại!

Anh thề thốt thật ghê! bạn đọc lừng chừng anh đi đâu, anh có tác dụng gì. Có thể sự nghiệp của anh béo lắm. Tất cả gì làm ta lưu giữ lại nam nhi Kinh Kha vào Tần qua sông Dịch lạnh kia tái, khảng khái làm cho hớp rượu, rồi cách thẳng không xoay đầu lại:

Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn,Tráng sĩ tuyệt nhất khứ hề, bất phục hoàn. (Gió hiu hiu chừ, sông Dịch lạnh lẽo ghê,Tráng sĩ một đi chừ, không khi nào về.)

Ta thấy anh đi khí vắt thật đấy, tuy thế sao đơn độc quá! Đi thì cứ đi, tuy vậy nào gồm rõ tương lai:

Ba năm, bà bầu già cũng chớ mong.

Anh lên gân vậy thôi, chứ thực ra, anh thương bà bầu lắm. Cùng khi đi, nào phải anh ko day dứt. Anh còn chị, còn em. Những người dân chị "như sen" và người em "ngây thơ hai con mắt biếc", đâu ước ao anh đi. Hẳn nhà anh nheo nhãi con và cực nhọc lắm, anh đi rồi, ai lo?

Tất nhiên, chí trai bốc đồng, anh trầm trồ quyết trọng điểm lắm. Nhưng dễ thấy đó chỉ là vẻ bề ngoài. Kỳ thực, lòng anh thật mềm yếu. Anh đã buồn, chắc chắn rằng từ lâu, chứ đâu phải chỉ còn "chiều hôm trước" cùng với "sáng hôm nay".

Và phong cảnh bầu trời mùa hạ sang thu ấy thật đẹp. Anh nhất quyết cần từ giã gia đình, đồng đội trong khung cảnh ấy sao? Đích của anh ý nào có chắc chắn gì? Đâu đề nghị anh không tồn tại những day dứt, buộc ràng bịn rịn?

Nhưng rồi anh vẫn ngừng áo ra đi. Đi cơ hội nào mà tín đồ tiễn chẳng hay:

Người đi! Ừ nhỉ? fan đi thực!

Như một cơn mơ, lúc thức tỉnh chẳng còn gì. Anh đang đi, đi thực. Làm tín đồ ở lại đắm vào nỗi thẫn thờ. Cuộc đời sao như tỉnh, như mơ! Đành cần chịu!

Tất cả dẫn đến một cao trào. Nhịp thơ trở bắt buộc gấp gáp, rắn rỏi, mãnh liệt, nhưng đượm vẻ chua chát cùng bi phẫn:

Mẹ thà coi như mẫu lá bay,Chị thà coi như thể hạt bụi,Em thà coi như khá rượi say.

Anh ý muốn quên lãng đi mọi thứ. Quên đi cho hết nỗi sầu. Như người lữ khách hàng trong "Chiều" của hồ Dzếnh. Nhưng thử hỏi: tất cả quên được không?

Mây tha đầu núi, gió lên trăng,Cơn rét mướt chiều nao đổ nhẵn thầm.

Thời gian qua đi. Trơn hoàng hôn không còn nữa. Cơn lạnh và bóng tối trùm lên mỗi bước anh đi. Thời điểm ấy, fan lữ khách còn lại một mình. Âm thầm. Yên lẽ. Cái đích vẫn xa vời. Với nhuệ khí xưa đâu còn nữa. Anh ước ao bật khóc, mong gào lên tức tưởi:

Ly khách hàng ven trời nghe ý muốn khóc,Tiếng đời xô động, giờ hờn câm...

Chẳng biết dịp ấy, anh trách ai? Trách mình, hay trách cuộc sống cay nghiệt?

*

Ông Hoài Thanh vào "Vài lưu ý đến về thơ" (3) vẫn thú nhận khi viết "Thi nhân Việt Nam", ông hết sức khoái "Tống Biệt Hành". Chẳng những bởi "điệu thơ vội vàng gáp. Lời thơ gắt. Câu thơ rắn rỏi, gân guốc. Không mềm mại, uyển đưa như số đông thơ bây giờ" (4), mà đa số bài thơ mang phong vị "bâng khuâng nặng nề hiểu của thời đại". (5)

Không rõ "Tống Biệt Hành" gồm gì "khó hiểu"? Nhưng rõ ràng khi đọc, tôi thấy thiệt "bâng khuâng". Vẻ trầm hùng, cổ đại của bài bác thơ cùng gần như hình hình ảnh "mong manh, ghê rợn, giống như các nhát dao xiết vào trọng tâm hồn, tưởng là siêu nhẹ hóa ra lại khôn xiết nặng" (6) gây ra một tuyệt hảo thật bạo gan và sâu đến tín đồ đọc.

Ít năm trước đây, công ty thơ Lương Trúc (7), một người chúng ta của rạm Tâm, có bật mý rằng "Tống Biệt Hành" là bài bác thơ Thâm tâm viết khuyến mãi ngay ông khi ông đi hoạt động. Tạm cho rằng như vậy. Ở vào hoàn cảnh bấy giờ đồng hồ (1941), hành động cách mạng của các thanh niên lứa tuổi hai mươi như họ, hoàn toàn có thể coi là một trong những sự xả thân đầy mạo hiểm. Nó đem hình ảnh các tráng sĩ thời xưa, vào trận đánh "lạnh lùng theo trống dồn" ("Chiến sĩ vô danh", Phạm Duy), với lòng hăng hái thiêng liêng "chiến ngôi trường đi chẳng tiếc đời xanh" ("Tây Tiến", quang đãng Dũng). Cùng cũng chẳng khác gì mấy hình ảnh thật đẹp cùng oai hùng của lứa âm nhạc sĩ đầu tham gia kháng chiến, nửa thập kỷ về sau:

Sáng chớm lạnh trong tâm địa Hà Nội,Những phố dài xao xác tương đối may,Người ra đón đầu không ngoảnh lại,Sau sống lưng thềm nắng và nóng lá rơi đầy. ("Đất nước", Nguyễn Đình Thi)

... Nhớ đêm ra đi đất trời bốc lửaCả đô thành nghi chết giấc cháy sau lưngNhững nam giới trai không trắng nợ anh hùngHồn mười phương phơ phất cờ đỏ thắmRách xờ xạc rồi đôi giầy vạn dặmBụi ngôi trường chinh phai bạc áo hào hoaMái tóc xanh hẹn mãi tới lúc giàPhơi nắng nóng gió cùng hoa nghìn cỏ dạiTheo tiếng gọi của không ít người Hà NộiTrở vềTrở về chỉ chiếm lại quê hương! ("Ngày về", thiết yếu Hữu)

*

Cuộc đời Thâm tâm thật ngắn ngủi. Ông viết chưa nhiều (8). Tử vong cướp ông đi trong tuổi 33. Ông sẽ lao vào trận đánh đấu của dân tộc bản địa một giải pháp nhiệt thành. Từng là biên tập viên tập san "Tiên phong" (1945-1946) rồi thư ký kết tòa biên soạn báo "Vệ quốc quân", sống Chiến dịch biên thuỳ (1950), Thâm trung khu bị sốt rét mướt nặng vào lúc không tồn tại thuốc men. Vô phương cứu vớt chữa, ông bị vứt lại trong một căn nhà sàn tại bạn dạng Nà Po cùng một fan liên lạc. Anh này là người duy nhất xuất hiện khi ông mệnh chung và xin được bà nhỏ dân bạn dạng một mảnh vải trắng để làm khăn tang (8).

Cái bị tiêu diệt của Thâm trọng tâm thật bi thảm. Dẫu vậy nó cũng thật đẹp nhất và bi thương ở tinh tướng một tráng sĩ địa điểm sa trường. Đẹp và bi thương như "Tống Biệt Hành" của ông vậy!

Chú yêu thích - trình làng Tham Khảo:

1. Vũ Quần Phương: Thâm vai trung phong và "Tống Biệt Hành" ("Quân team Nhân dân", 1990).

2. "Văn hóa nước ta tổng đúng theo 1989-95" (Hà Nội, 1989).

3, 4, 5. "Tuyển tập Hoài Thanh", tập 2 (Hà Nội, 1983).

6. Vũ Cao: "Tản mạn dọc đường văn học" ("Văn nghệ Quân đội" tháng 6-1988).

8. Sinh thời, thơ thâm Tâm chưa được in thành tập. Mãi mang đến năm 1988, tập "Thơ thâm nám Tâm" sưu tầm một trong những thi phẩm tiêu biểu của ông mới được ấn hành.

9. Theo từ bỏ Bích Hoàng: "Cách mạng loạn lạc và cuộc sống văn học", tập 1 (Nhà xuất phiên bản Tác phẩm mới, tp. Hà nội 1985).